DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE GÜÇLÜĞÜ Bazı çocuklar, daha çok küçük yaşlarda, yaşıtlarından bazı davranışları ile farklılıklar gösterirler. Bu çocukların farklılığını anne babalar, bebeklik ve erken çocukluk döneminde gözlemlemeye başlarlar. Kucağa alındığında bile eğer kucağa alan kişi hareketsizse huzursuz olurlar. Devamlı hareket halindedirler. Adeta yerlerinde duramazlar. Çocuğunun hareketlerini göz ile izlemekten yorgun düşen anne ve baba onun bu enerjiyi nereden bulduğunu anlamakta güçlük çekerler. Bir oyuncağa, bir olaya uzun süre yoğunlaşamazlar. Okul öncesi dönemde ise en belirgin özellikleri, isteklerini her ne olursa olsun gerçekleştirme, yani tutturma davranışlarıdır. Sosyal uyumun güncelleştiği bu dönemde, belirgin özelliklerinden dolayı arkadaş ilişkilerinde sorunlar yaşarlar. Oyuncaklarını paylaşamazlar. Oyunlarda sıralarını bekleyemezler. Duygularını kontrol edemezler. İnatçıdırlar. Zaman zaman da saldırgan davranışlar sergilerler. Vurma, ısırma, bağırıp çağırma gibi. Böyle çocukların anne ve babaları önceleri bu durumu çok önemsemezler. ?Daha çok küçük, büyüyünce geçer? diye düşünürler. Çoğu kez de, toplumda var olan "Zeki çocuklar yaramaz olur" inancı anne babanın imdadına koşar. Ancak, bütün bu hafifletici sebepler bile, onların çocuklarını nasıl olur da bir türlü kontrol edemediklerini açıklamaya yetmez. Çünkü, çocuk büyüdükçe belirtiler azalmaz, artar. Çocuğun, evin dışında bir kuruma (kreş, yuva, anaokulu) başlaması sonucunda kurumdan gelen şikayetlerle aile, durumun ciddiyetinin farkına varırlar. Aşağıda belirtilen maddelerden herhangi biri çocuğun bir uzmana götürülmesi için önemli bir ipucu olabilir. ? Çocuk yaşıtlarına göre çok hareketli ise uzun süreli dikkatini bir olaya bir nesneye yoğunlaştıramıyorsa hiç bir engel tanımadan isteklerini gerçekleştirmek istiyorsa davranışlarının sonuçlarını bilmesine rağmen yapmaktan kendini alamıyorsa,
? Çocukla ilgili bu gözlemler çevreden de destekleniyorsa, ? Anne-baba çocuğunun davranışını kontrol etmekte alışılmışın dışında güçlükler yaşıyorsa, ? Anne-baba ne yaparsa yapsın bu güçlüğün kendi başlarına aşılamayacak bir güçlük olduğunu fark ettiklerinde profesyonel bir yardım almaları kaçınılmazdır. Bu çocukların okula başlaması ile devam eden sorunlar da çeşitlenir. Sınıfta yerinde oturamaz. Dikkatini toplamakta, kurallara uymakta, araç ve gerecini düzenlemekte güçlükler yaşamaya başlarlar. Saldırgan davranışları nedeni ile arkadaş ilişkileri de iyi değildir. Bu davranışları nedeni ile çevreden sürekli tepki alan ve dışlanan çocuklarda bir tür vurdumduymazlık gözlenir. Gerçekte, tepki ve dışlanma sonucunda bu çocuklar içlerinde büyük bir üzüntü yaşarlar. Bu çocukların zeka düzeyleri normal ya da normale yakın olmasına rağmen sınıfta oturamadıklarından ve anlatılanlara dikkatlerini yoğunlaştıramadıklarından okul başarıları iyi olmayabilir. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Güçlüğü olan çocukların bazılarında öğrenme güçlükleri de vardır. Bu çocuklar, özellikle matematiği anlama, kavrama ve çözme ile okuma becerilerinde zorluklar yaşarlar. Bazı harfleri yanlış okuyabilirler. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Güçlüğü ve Öğrenme Güçlüğü birlikte görülebileceği gibi ayrı ayrı da görülmektedir. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite, çok küçük yaşlarda fark edilirken, Öğrenme Güçlüğü okul döneminde okul başarısızlığı araştırıldığında ortaya çıkar. Öğrenme Güçlüğü ömür boyu devam eder. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite de ise aşırı hareketlilik giderek kontrol altına alınır. Ancak, dikkat eksikliği belli ölçülerde devam eder. Geçmişleri incelendiğinde aile üyeleri arasında bu tür özellikler gösteren bireylere rastlanmaktadır. Araştırmalar, bu güçlüğün ortaya çıkmasında kalıtımın etkisinin %50 nin üzerinde olduğunu göstermektedir. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite, erken ve doğru tanı konduğunda tedavisi son derece hızlı ve kolay yapılabilen bir güçlüktür. İlaç tedavisi, bireysel görüşme, aile terapisi, grup terapisi, vb kullanılan yöntemlerdir. Bir sonraki yazımızda sizlere anne ve babaların, çocuklarının olumsuz davranışlarını düzeltmede kullanabilecekleri yöntemleri bildirerek yardımcı olmaya çalışacağız. Hep Sevgiyle Kalın Psikolog İlknur EFEÇINAR |