SINAV KAYGISIYLA BAŞ EDEBİLME

Sevgili Öğrenciler;

Sınavları öncelikle kendi bireysel sorumluluğunuz olarak görün, ailenizin ve öğretmenlerinizin kaygılarını yüklenmeyin.

Sınavlar kişiliğin değil, bilginin değerlendirilmesine yarayan ölçüm araçlarıdır.

Sınavlar denetlenmek değil, kendini denetlemektir.

Sınavların bir ölüm kalım meselesi değil yeniden kazanılabilir haklar olduğunu unutmayın

Sınav öncesinde ve sırasında yaşanan bedensel tepkilerinizi (düzensiz nefes alma, ellerin terlemesi vb.) geçici kaygı belirtileri olarak kabul edin. Bu yüzden bedeninizin kontrolünü kaybetmeyin. Bedensel tepkilerle başa çıkabilmenin en iyi yolu düzenli nefes alıp vermeyi öğrenmektir. İyi nefes almak iyi nefes vermekle başlar. İyi nefes burundan, ağır, sessiz ve derin alınır. İyi nefes alındığının iki katı sürede verilir. Günde, 40-50 kere bu şekilde nefes almanız, kaygı düzeyinizi dengeler.

Sınavlara olumlu düşünce yapısı ile ? elimden gelenin en iyisini yapacağım? diyerek başlayın

Sevgili öğrenciler, sizlerin, öncelikle varlığınız, aileniz ve çevrenizdeki sevdikleriniz için çok önemli. Sınavlar sizin sadece bilginizi değerlendirmektedir. Başarınız, ailenizin sevinci, başarısızlığınız ise sadece yeniden yapılanmanızı gerektirecek bir durum olacaktır. Sizler bizler için koşulsuz mutluluk kaynaklarısınız.

Yaşamlarının en güzel, en verimli çağlarında, hazırlık aşaması en az 2 sene süren LGS ve ÖSS maratonuna sokulan gençlerin sınav kaygıları, sınavlara yaklaşık 1 aylık bir sürenin kaldığı bu dönemde en üst seviyeye ulaştı.

Sınav kaygısı, literatürde, öğrencinin sınavla doğrudan ilgisi olmayan olumsuz düşüncelerini arttıran, yoğun bedensel uyarılara yol açarak, dikkati bölen, böylelikle verimli çalışmayı, öğrenmeyi güçleştiren, yoğun bir uyarı durumu olarak tanımlanır.

Kaygı bir işin başarılabilmesi için gerekli bir duygudur, ama yeterli seviyede tutulabilmelidir. ÖSS ve LGS ye hazırlanan gençlerin gerçekte başarılı olabilmek için gerekli kaygıları vardır. Biz buna yapıcı kaygı diyoruz .

Sınav, edinilen bilgilerin değerlendirilmesidir, kişiliğin değerlendirilmesi değildir. Sınavı, bugüne kadar öğrendiği bilgileri değerlendirebileceği, kendini sınayacağı bir durum olarak değil de, kişiliğinin bir değerlendirmesi olarak görmek gencin kaygı düzeyini yükseltiyor. Bu duygulara bir de gencin çevresinin, anne-babasının, öğretmenlerinin yüksek beklentileri eklenince gencin yapıcı kaygı düzeyi olumsuz boyuta taşınarak yıkıcı kaygı düzeyine erişiyor.

Merkezimize baş vuran anne-babalar, ?Çocuğum çalışıyor, çalışıyor, ama bir türlü sınavlarda başarılı olamıyor,?, ? Sınavlarda çok heyecanlanıyor ve bildiğini de unutuyor,? ? Çocuğum dikkatini toplayamıyor.? gibi şikayetlerle geliyorlar. Çünkü yıkıcı kaygı düzeyi, gencin öğrenim faaliyetlerini olumsuz yönde etkilemeye başlıyor. En çok da dikkat mekanizması bundan zarar görüyor. Genç, çalışma sürecinden çok sonuca odaklanıyor.

Bir de gencin heyecanlı bir kişilik yapısı varsa, öz güven eksikliği içindeyse, sınava hazırlanma enerjisini, stres ve panikle harcamaya başlıyor, çalışma verimi düşüyor, derslerde ve sınavlarda dikkatini toplayamıyor, başarısız oluyor. Genç başarısız oldukça, tüm bu olumsuz duygulara , ?Çok çalışıyorum, ama neden başaramıyorum??, ?Eğer sınavı kazanamazsam ailemin yüzüne nasıl bakacağım??, ?Geleceğim ne olacak?? kaygıları da ekleniyor. Ve sonuca yönelik endişeler onun asıl verimli olacağı süreçten, yani öğrenme sürecinden uzaklaşmasına yol açıyor.

Sonuçta, hayatlarındaki tek başarının sınav yarışını önde bitirmek olduğuna inandırılmış gençler, liseye ve üniversiteye giriş sınavlarında başarılı olamıyorlar. Çünkü bu sınavları bir ölüm-kalım yarışı gibi görüyorlar. Yapabildiklerinin en iyisini yapmaya değil, herkesten daha iyiyi yapmaya odaklandıkları için sonuçta hayal kırıklığına uğruyorlar.

Düşüncelerimizin, duygularımızı oluşturduğu gerçeğinden hareketle, öğrencilerin sınava ve sınav hazırlığına ilişkin düşünce sistemleri, başarılı olmalarında en etkili unsurlardan biridir.

Sınav kaygısı, yapıcı kaygıdan uzaklaşıp, yıkıca kaygıya dönüşmüş gençlerin, yıkıcı kaygı düzeyi arttıkça, başlangıçta sınav öncesinde veya anında kendini gösteren fizyolojik belirtiler ( terleme, ağız kuruluğu, karın ağrısı, kalp çarpıntısı, vb.), giderek gençlerin geleceğini etkileyecek psikosomatik rahatsızlıklara dönüşebilir. Bu safhaya gelinmemesi için, bu tip sıkıntılar çeken gençlerin mutlaka okullarındaki rehber öğretmenlerinden veya Psikolojik Danışmanlık Merkezlerinden profesyonel yardım almaları gerekir.

Her genç bireysel olarak ele alınarak, çalışma alışkanlıkları, kendine bakış açısı, iç dinamikleri mercek altına alınır. Yıkıcı kaygının yarattığı fizyolojik belirtilerin yaşanılan durumla ( sınav ve benzeri) ilgili olduğu gerçeği gençle paylaşılarak, düzenli nefes alma teknikleri, gevşeme egzersizleri gibi, bu belirtilerle başa çıkma becerileri kazandırılır.

Şu dönemde gençlerimizin içinde bulunduğu sınav kaygısının gönüllerden kovulmasında telkin yöntemi de çok kuvvetli bir yardımcıdır. Telkin yöntemiyle gencin meditatif bir duruma gelmesi sağlanarak bilinçaltına, onun öz güven eksikliğini giderecek, çalışma motivasyonunu sağlayacak, heyecanlarını dindirecek, dikkatini artıracak mesajlar verilir. Bilinçaltımız bizim davranışlarımızın ana kaynağıdır. Orada geçmişten bugüne tüm kayıtlar izleri ile birlikte saklıdır. Yaşadığı her olay, duyduğu her söz, insanı bir şekilde etkiler. Kişinin kendine duyduğu güven ya da güvensizlikleri, çeşitli korkuları, kaygıları, endişeleri yine bilinçaltında birer duygu kümesi gibi birikirler. Telkinlerle açılan pencereler sayesinde, kişinin korkularını, endişelerini hafifletecek, sahip olduğu artı değerler ortaya çıkarılır. Bunları fark eden kişinin içindeki negatif düşüncelerden doğan hararet azalır, öz güveni artar, endişe ve kaygılar, yerini umutlara, başarılı bir gelecek beklentisine bırakır.

Sınavlara hazırlanan gençlerin anne babalarının tutum ve davranışları da gencin başarısını etkileyen önemli bir unsurdur. Anne babaların bu konuda gerekli bilgi ve donanımlara ivedilikle sahip olmaları gerekir. Anne-babaların çocuklarından beklentileri, kendi özlemleri ve istekleri doğrultusunda olmamalı, onların gerçek kapasiteleri doğrultusunda olmalıdır. Gerek uzmanların görüşünü alarak, gerekse gencin geçmişteki başarı grafiğine bakarak gerçeğe yakın bir karar verebilirler. Sürekli ona ?çalış? komutu vererek, ya da ? bu kadar çalışıyorsun hala başaramıyorsun, emeklerimize yazık olacak? gibi ifadelerle, gencin öz güvenini yaralamaktan ve zaten yaşamakta olduğu kaygıyı arttırmaktan kaçınmaları gerekir.

Uzman Psikolog Ali Rıza Tanaltay